MIRT-Verkenning

Water en natuur

onderwaterlandschap.jpg (42.0 K)

In het MIRT-onderdeel Water en Natuur vindt onderzoek plaats naar de effecten van de terugkeer van beperkt getij op de waterkwaliteit en de natuur van de Grevelingen.

De ecologische toestand van het Grevelingenmeer is in de laatste decennia gestaag achteruit gegaan. De oorzaak is het gebrek aan zuurstof in de diepere delen van het meer, een probleem dat steeds groter wordt. Het zuurstofgebrek is het gevolg van de afsluiting van de Grevelingen van de Noordzee door de aanleg van de Grevelingendam (1963) en de Brouwersdam (1970). Hierdoor is er geen aanvoer meer van zeewater en rivierwater. Het Grevelingenwater wordt niet ververst.

Lees meer hierover in het persbericht 'Ecologische toestand Grevelingen verslechtert' bij de downloads op deze pagina.
Zie ook onderstaand filmpje van bureau Waardenburg, dat metingen heeft gedaan naar de waterkwaliteit in het meer.

 

In de diepere delen van het meer is er vrijwel geen leven meer. Het zeegras is verdwenen. De bodem is bedekt met schimmelmatten. Het afgestorven organische materaal veroorzaakt 's zomers stank waar de recreanten veel last van hebben. Ook is er een afname van geschikt broedgebied voor kustbroedvogels en komen er minder visetende vogels naar het gebied.

Aanpak
De beste manier om de oude, gezonde, situatie zoveel mogelijk te herstellen. is het maken van een doorlaatopening in de Brouwersdam en eventueel de Grevelingendam.  Een aanzienlijke verbetering zou al optreden bij een herstel van een getijslag (het verschil tussen de hoogste en de laagste waterstand) van 30 à 50 cm in het meer. Dan komt er weer dynamiek en meer zuurstof in het water.

Een bijkomend resultaat zou zijn de toename van natte natuur met 600 à 1000 ha.  Ook komt er weer perspectief voor de schelpdierkwekerij en de visserij.

De Grevelingen als noodopvang
Door de klimaatverandering houdt de overheid rekening met situaties van extreem hoog water op de Maas en de Rijn.  Het hoge water op de rivieren hoeft geen groot probleem te zijn als het water meteen kan wegstromen naar de Noordzee. Wanneer er op de Noordzee een storm staat die het zeewater opstuwt naar de kust, dan kan dat echter niet. Zo'n situatie zal zich slechts zelden voordoen, maar het zou leiden tot dramatische overstromingen in de zuidelijke Randstad en het omliggende gebied. Rijkswaterstaat moet in zo'n geval het rivierwater tijdelijk vasthouden (‘bergen') totdat de storm op de Noordzee is gaan liggen en het rivierwater weer kan wegstromen. Het Grevelingenmeer kan een belangrijke bijdrage aan die berging leveren als het weer verbinding krijgt met het Volkerak-Zoommeer.

Drie verbindingsmogelijkheden
Om die verbinding te maken zijn drie mogelijkheden onderzocht:

  1. een deel van de Grevelingendam vervangen door een brug waardoor ook de recreatievaart de dam kan passeren
  2. in de dam een open duiker (een grote koker) aanbrengen waar het water vrij doorheen kan
  3. in de dam een afsluitbare duiker aanbrengen

Een brug is alleen mogelijk als in de toekomst het Volkerak-Zoommeer zout wordt en er ook een doorlaatopening in de Brouwersdam komt, zodat de waterkwaliteit goed blijft. Een voordeel hierbij is dat er voorgespuid kan worden (de waterstand verlagen voordat de noodsituatie intreedt) en dat het overtollige water snel kan worden afgevoerd naar de Noordzee.

Een afsluitbare duiker (mogelijkheid 3) die alleen opengaat op het moment dat er rivierwater op de Grevelingen geborgen moet worden, is een alternatief indien wordt besloten het Volkerak-Zoommeer zoet te houden.

Brug biedt voordelen
Uit onderzoek in 2010 bleek dat een afsluitbare duiker veel duurder is dan een duiker zonder afsluitmogelijkheid. Bovendien kan met een open duiker  zowel verversing als waterberging worden gerealiseerd. Een doorlaatmiddel in de Philipsdam (verbinding met de Oosterschelde) hoeft dan niet te worden aangelegd. Als de opening wordt uitgevoerd als (hoge) brug dan profiteert hier ook de recreatievaart van.

Twee studenten van de Hogeschool Rotterdam hebben als afstudeeropdracht de open verbinding verder technisch uitgewerkt. Ze gaan uit van een getijcentrale met een pomp in de Brouwersdam en een getij van gemiddeld ca. 50 cm op de Grevelingen. De open verbinding in de Grevelingendam moet onder dagelijkse omstandigheden groot genoeg zijn om het Volkerak-Zoommeer via de Grevelingen te verversen en een getij van ca. 30cm op het Volkerak-Zoommeer te realiseren. De opening moet tijdens rivierwaterberging groot genoeg zijn om het water goed te kunnen doorvoeren van het Volkerak-Zoommeer naar de Grevelingen. De studenten ontwierpen daarom een getrapte opening met daaroverheen een boogbrug.

Foto:NOB/Rob Aarsen

Reageer
Wilt u reageren op dit onderwerp? Vul dan uw reactie hiernaast in.